koolhydraten | Voeding | Wat is (het belang van) goede voeding

Voeding

van koolhydraten tot mineralen

Een ideaal supplement: garnalen!

Een ideaal supplement: garnalen!


Een uitgebalanceerd dieet is randvoorwaardelijk voor de gezondheid van uw koi. De verschillende merken koivoeders schieten als paddestoelen uit de grond, waarmee een ondoorgrondelijk oerwoud van merken, marketing en beweringen wordt gecreëerd. Je ziet door de bomen het bos niet meer, terwijl iedere hobbyist weet (of zou moeten weten) dat een koi-korrel (een pellet) in principe alle voedingsstoffen zou moeten bevatten die nodig zijn in een uitgebalanceerd dieet. Vanuit deze optiek is een alternatieve voeding in principe ook niet nodig, noodzakelijke afwisseling van voeding is niet van toepassing op onze koi maar het bewustzijn van de mens knaagt permanent aan deze pijler van gezonde voeding. "Effe snacken" is voor ons een welkome afwisseling, en op zich is dat voor onze koi natuurlijk ook (hierbij geldt natuurlijk wel de stelregel dat als er "te" voorstaat de balans doorslaat naar de verkeerde kant). Supplementen gebruiken naast de reguliere pellet kan een mogelijkheid zijn als u deze variatie aan voedselaanbod aan zou willen brengen. En een zeer goed voorbeeld daarvan is de Hollandse garnaal:

Garnalen als supplement op koivoeder(Hollandse garnaal

De voedingswaarde


Een zeer welkom supplement is... Hollandse garnalen! Het is voor de koi van groot belang om voedingsstoffen aangeboden te krijgen die zoveel mogelijk lichaamseigen zijn of komen uit het aquatisch milieu waarin hij leeft. Wat dat betreft schiet u met garnalen natuurlijk direct in de roos, ze behoren tot de natuurlijke voedingsstoffen "in het wild"! Een betere match is haast niet denkbaar.

Er zijn legio garnalen-soorten op deze aardbol, maar over het algemeen kan men stellen dat een garnaal weinig vetten bevat, en boordevol staat met eiwitten en vrij zijn van koolhydraten (suikers). Deze eiwitten zijn een zeer belangrijke bron voor ontwikkeling van onze koi en de benutting (NEB) van de eiwitten van de garnaal is zeer hoog. Dit betekent dat de koi maximaal in staat is om de eiwitten op te nemen en aan het werk te zetten voor de zaken die wij in onze vijvers graag zien! Wel dient direct opgemerkt te worden dat een dieet dat alleen bestaat uit garnalen niet afdoende is voor onze koi, het is een supplement en geen substituut!

De voedingswaarde van de Hollandse garnaal is opgenomen in de voedingstabel (per 100 gram):

Voedingstabel van de Hollandse garnaal

Wetenswaardigheden over de garnaal


Garnalen hebben een zogenaamd "exo-skelet". Dit betekent dat het dier geen geraamte (botten) heeft, maar dat de schil zorgt voor bescherming: een echt pantser. Dit pantser is, voor de culinairen onder ons, vaak niet interessant om op te dienen. De herkomst van het gezegde "uit je vel springen" zou hier weleens gelegen kunnen hebben, door de groei van de garnaal past het skelet op een gegeven moment niet meer en de natuur heeft ervoor gezorgd dat de garnaal daadwerkelijk uit het skelet kan springen! De garnaal is op dat moment erg kwetsbaar, want zijn nieuwe jasje wat hij onder het oude skelet al had opgebouwd, is nog flexibel om op maar te maken, maar biedt op dat moment even geen bescherming: het is een vlies wat na een paar uren weer is uitgehard tot een nieuw skelet! En het oude skelet? Dat zit vol met bouwstoffen en wordt door dezelfde garnaal weer netjes opgeruimd en gerecycled, natuurlijke efficiëntie in het kwadraat!

Het pantser van de garnaal is voor ons echter niet eetbaar, en in vele restaurants priegelt men het kleine stukje vlees uit de garnaal door het exo-skelet te "kraken". Toch is ook dit skelet van waarde als het gaat om de voedingswaarde van onze koi: het staat bol van de calcium en kalk en een koi kan een dergelijk hapje dan ook niet weerstaan. Hollandse garnalen kunnen dus in zijn/haar geheel opgediend worden aan onze koi, met "huid en haar".

Garnalen en seizoenen


Garnalen zijn ook een van de weinige supplementen die men het gehele jaar door kan voeren! Omdat een garnaal praktisch alleen bestaat uit eiwitten, en de natuur ervoor zorgt dat de eiwitopname zo lang mogelijk doorgaat, is er geen restrictie om uw koi hiermee te verwennen. Natuurlijk, vanwege de koudbloedigheid van onze koi en de daarmee gepaarde daling van de stofwisseling bij daling van temperatuur, wordt de hoeveelheid op het seizoen afgestemd maar het is en blijft een zeer verantwoordelijke snack! En in het voorjaar, wanneer de stofwisseling weer op gang komt, is de benutting van eiwitten al snel weer op volle oorlogsterkte.

Prijs en prestatie


Nu weten we allemaal dat de prijzen van Hollandse garnalen soms de pan uitrijzen, en de garnalenpellers (herintreders of niet...) het produkt al hebben gedaan van het exo-skelet om het smakelijk te kunnen opdienen. Zo'n mooi opgemaakt produkt heeft handelingen ondergaan die de prijs opdrijven en die voor onze toepassing niet hadden gehoeven. Daar heeft de consument zelf om gevraagd maar onze koi natuurlijk niet... Toch zijn er alternatieven mogelijk, en zijn er in de handel ook garnalen verkrijgbaar die misschien niet mooi genoeg zijn om op te dienen en goedkoper worden verkocht. Deze garnalen worden vaak aangeboden als bron voor vissoepen, en worden per kilo verkocht in bevroren verpakking.

Bij de Duitse winkelketels en de groothandels kan men deze verpakkingen vaak vinden, de koploper hierin is de groothandel "Sligro" die het diepgevroren basis-produkt verkopen voor een prijs onder de 3 euro per kilogram. En zeg nu eerlijk, waar vindt men een betere prijs/prestatie-verhouding als het gaat om de voeding van onze koi bij dergelijke bedragen?

Koolhydraten / Suikers als bouwsteen

Koolhydraten / Suikers als bouwsteen


Koolhydraten is een verzamelnaam voor zetmeel en suikers. Samen met vetten en eiwitten verzorgen zij de energie voor onze koi. Ze worden ook wel sacchariden of suikers genoemd. De naam "koolhydraat" is afkomstig van de waarneming dat deze stoffen bij verhitten water (hudoor betekent "water") verliezen en er koolstof overblijft. Ze ontstaan in grote hoeveelheden in planten tijdens de fotosynthese en bestaan in drie vormen:

  • enkelvoudige suikers (monosacchariden) als glucose, fructose, ribose en galactose
  • moleculen opgebouwd als twee monosacchariden (disacchariden) als saccharose, maltose en lactose
  • macromoleculen bestaande uit lange ketens opgebouwd uit sacchariden (polysacchariden)

Een enkelvoudige suiker kan direct energie leveren. Ze laten de bloedsuiker snel stijgen maar ook net zo snel weer dalen. Meervoudige suikers bestaan uit een lange keten van suikermoleculen en functioneren als energie-opslag. Koolhydraten als cellulose worden onder noemer "voedingsvezels" gebracht, zij leveren geen energie en worden ook niet verteerd maar dragen bij aan een goede stoelgang.

Zetmeel als bron van suikers
Koolhydraten treft men in koivoer voornamelijk aan in de vorm van zetmeel. Zetmeel is een lange keten van glucose (enkelvoudige suikers):

Zetmeel als polymeer van glucose

Zetmeel is een plantaardige bron van koolhydraten. De zetmeelindustrie raffineert zetmeel uit voornamelijk mais, tapioca, tarwe en aardappelen. Nadien wordt dit bewerkt. Zetmeel kan door omnivoren als de karper vrij effectief verwerkt worden omdat zij verteringsenzymen produceren om zetmeel af te breken ("amylase"). Het verhitten van de grondstof gedurende het extruderen van de korrels tijdens de produktie van koivoer vergroot bovendien de effectieve opname van zetmeel.

Omdat tijdens en vlak na het eten glucose wordt verbrand en energie oplevert, hebben ook koolhydraten een eiwitbesparend effect (zie ook "Vetten"). Er worden altijd meer koolhydraten opgenomen dan het lichaam direct kan gebruiken, de karper houdt als het ware een reserve-voorraad aan die aangesproken wordt als de vrije glucose in het bloed na een tijd is opgebruikt. Dit "tussenstation" is een buffer voor het overdadig aanbieden van koolhydraten, waarbij deze uiteindelijk opgeslagen kunnen worden als vet. Naast eiwitten zijn koolhydraten dan ook een belangrijke oorzaak voor vetafzetting op vitale organen van de vis.

Functie koolhydraten in koivoer
Naast dat koolhydraten een stuk goedkoper zijn dan eiwitten en tevens een leverancier zijn van energie, hebben ze ook de eigenschap dat hiermee een vaste korrel te produceren is. Middels de koolhydraten worden de grondstoffen gebonden zodat er een pellet gemaakt kan worden. Daarnaast wordt het gebruikt als "vulmiddel" om de formule compleet te maken. Immers, met voornamelijk eiwitten en vetten in verantwoorde hoeveelheden in percentages vullen koolhydraten dit aan tot 100% (naast bestanddelen als ruwe as, mineralen en andere toevoegingen). Hierdoor zijn de basisingrediënten van een koivoer gebaseerd op eiwitten, vetten en koolhydraten.

Richtlijnen voor koivoeder (Bron: Internet forum)

Koolhydraten: Kort maar Krachtig
  • Een koolhydraatpercentage van 30 à 40% is optimaal.
  • Net als vetten hebben koolhydraten een 'eiwitbesparend' effect.
  • Koolhydraten zijn minder energierijk dan vetten, maar geven hun energie sneller af.
  • Voedingsvezels bevorderen de spijsvertering.
  • Zetmeel levert niet alleen energie, maar dient daarnaast ook als bindmiddel.