Kwaliteit | Voeding | Wat is (het belang van) goede voeding

Voeding

van koolhydraten tot mineralen

Netto Eiwit Benutting (NEB)

Netto Eiwit Benutting (NEB)


De Netto Eiwit Benutting (NEB) is indicatief voor de mate waarin een eiwit geschikt is om opgenomen en verwerkt te worden. Deze NEB wordt uitgedrukt in een percentage, hoe hoger dit percentage hoe beter eiwit benut kan worden. Een algemeen geaccepteerde norm is dat de NEB ongeveer 70% (of hoger) moet zijn, oftewel de bestanddelen moeten ervoor zorgen dat er een mogelijkheid bestaat dat 70% van de aangeboden eiwitten optimaal benut kan worden. 100% is in de praktijk niet mogelijk, het mengsel van bestanddelen van voeder bestaat nu eenmaal uit goede en minder goede eiwitten.

Karpers zijn het beste in staat om eiwitten uit andere vissen te benutten (zoveel mogelijk lichaamseigen, bestanddeel vismeel). Andere aan eiwitrijke voedingsstoffen met een voor karpers gunstige aminozuren-samenstelling zijn het vlees van kreeftachtigen, mosselvlees, insecten en insectenlarven. Grondstoffen van warmbloedige dieren zoals koeien en varkens hebben een minder gunstige eiwitopbouw voor karpers. Aangezien de grondstoffen voor goede eiwitten over het algemeen duur zijn en fabrikanten hierop neigen te besparen bij het samenstellen van hun formule voor koivoeder, is het van belang om bij een gebruik van een voedingsmiddel niet alleen te kijken naar het totale eiwitpercentage maar ook naar de NEB van de gebruikte eiwitgrondstoffen.

Berekenen van NEB


Met de "biologische waarde" en de "verteerbaarheid" kan de netto eiwit-benutting worden berekend. Onder de NEB van een eiwit verstaat men expliciet het getal dat aangeeft hoeveel grammen lichaamseiwit uit 100 gram voedseleiwit kan worden opgebouwd. De NEB wordt bepaald door de biologische waarde (BW) te vermenigvuldigen met de verteerbaarheid (V). In formulevorm:

NEB = (BW) x (V) /100

Indien de biologische waarde 70 is en de verteerbaarheid 90%, dan is de NEB dus 70 x 90 /100 = 63 (procent). Daar de verteerbaarheid hoogstens 100% kan zijn is de NEB hoogstens gelijk aan de biologische waarde. Het verschil tussen de biologische waarde en de NEB is voor de meeste eiwitten niet groot.

Biologische waarde (BW)


De biologische waarde is een meeteenheid voor de mate waarin een eiwit wordt opgenomen in het lichaam. Hiervoor wordt het eiwit afgebroken zodat het gebruikt kan worden voor de bouw van nieuwe eiwitten in de cellen. In eerste instantie is altijd het eiwit van eieren als referentie gebruikt, maar tegenwoordig heeft men specifieke referentie-eiwitten om ene vergelijking te kunnen maken. Samenvattend is de biologische waarde de mate waarin en hoe snel een eiwit daadwerkelijk wordt gebruikt met een maximale waarde van 100.

Verteerbaarheid (V)


De verteerbaarheid is complexe materie. Voor de berekening wordt uitgegaan van de hoeveelheid stikstof in het voedingsmiddel en de hoeveelheid stikstof uitgescheiden via de faeces (zeg maar gewoon vissenstront...). Voor de bepaling van de echte eiwitverteerbaarheid wordt een correctie gemaakt voor de stikstofverliezen in de faeces bij een eiwitrijke voeding. Zonder deze correctie wordt de schijnbare verteerbaarheid berekend.

Gelukkig zijn voor veel eiwitten zowel de biologische waarde als de verteerbaarheid op de een of andere manier gedocumenteerd. Hiervoor zijn complexe tabellen en computersoftware beschikbaar om de NEB te kunnen berekenen. Bij deze berekening is het dus van groot belang precies te weten hoeveel eiwitten van welke soort de grondstoffen bevatten die ten grondslag liggen aan een koivoeder. Daar ligt een belangrijke indicatie voor de koihouder die verstandig voert: veel koivoeders worden geproduceerd op basis van een standaard korrel, waar middels een "coating-proces" een merk-specifiek laagje op wordt gebracht. Dit is mogelijk ook de reden waarom er nog immer steeds nieuwe koi-voeders op de markt komen. Men kan zich afvragen of deze koivoeders daadwerkelijk een hiaat in onze voederkast invullen, of dat er meegeprofiteerd wordt met de algehele handel omdat voeder nu eenmaal lucratieve business kan zijn. Een ding is wel zeker: de NEB staat er zelden of niet op (!).

Een eerlijk voer


Een "eerlijk" voer vermeldt deze NEB omdat deze van groot belang is. Immers, naast dat je de koi zoveel mogelijk eiwitten wilt laten benutten, vervuilen niet-opgenomen eiwitten je water stelselmatig wat een druk op het aquatische milieu oplevert. Koivoeder waar de NEB niet op staat vermeld kunt u dan ook beter links laten liggen, tenzij u overduidelijk bewijs hebt dat deze rond of boven de 70% ligt. Het niet expliciet vermelden van de NEB kan betekenen dat de echte eiwithoudende ingrediënten niet bekend zijn vanwege het gebruik van een generieke (goedkope) basiskorrel "met een eigen smaakje"! Of omdat het marketingbudget voor de promotie van het voer dermate groot is geweest dat de fabrikant bezuinigt op de kwaliteit van de grondstoffen, en het zich niet kan veroorloven de daadwerkelijke NEB te vermelden. Dat kan natuurlijk ook Winking. Koop dus bewust, en luister naar de ervaringen van mede-hobbyisten met betrekking tot gebruikte voeders. Deze vertellen u meer dan een marketing-folder of publiciteits-stunt u kan wijsmaken.