een streling voor het oog

Sumi: het ontwikkelpad van sumi (zwart)

Sumi, zwart, is een mysterieuze kleur als het gaat om ontwikkeling. Waar beni (rood) vanaf de geboorte al voorbestemd is om te ontwikkelen op voorbedachte plaatsen lijkt sumi het meest op een roulette. Het kan komen, het kan gaan, en is een kleur die mogelijk zelfs van lokale situaties afhankelijk is. Sumi is omgeven van mystiek, maar enkele variëteiten zoals Showa, Sanke en Shiro Utsuri zijn sterk afhankelijk van de kwaliteit van het getoonde sumi. Omdat de Shiro Utsuri, in de basis een zwarte koi met witte vlekken, gemaakt of gebroken wordt door sumi vanwege het ontbreken van een andere kleur is deze variëteit een idelate gids voor het kunnen (h)erkennen van kwaliteit-sumi op jonge koi en ontwikkelstadia daarvan.

Proces van sumi-ontwikkeling


In de basis ontwikkelt sumi zich volgens een algemeen aangenomen ontwikkelpad. In een uitgangssituatie kan er overal op het lichaam al sumi aanwezig zijn (al dan niet van gewenste kwaliteit) dus beschouw dit even als een extra. In principe ontstaat sumi als eerste rondom de laterale lijn. Deze lijn is, als je goed kijkt, zichtbaar op iedere koi en loopt vanaf de hoogte van de mond over het lichaam naar het centrum van de staartwortel (op beide zijkanten van de koi). Naarmate het sumi in ontwikkeling gaat kruipt het sumi van daaruit als het ware verder omhoog, en ontwikkelt zich vervolgens langzaam richting het het hoofd toe. Dit betekent dat:

  • goed sumi op het lichaam als tosai indicatief kan zijn voor een goede ontwikkeling (let op: soms is een patroon op tosai al geheel gezet, deze koi laten zelden nog ontwikkeling zien en vaak betreft het koi die reeds hun definitieve stadium bereikt hebben. Vanaf dat moment gaat het langzaam bergaf...)
  • sumi van goede kwaliteit achterop het lichaam veel ruimte biedt voor een gewenst ontwikkelpad als elders nog weinig sumi is gevormd
  • de eigenlijke ontwikkeling vanaf de staart-aanzet naar het hoofd toe beweegt
  • de schouderpartij van de koi als laatste zal het finale eindstadium zal bereiken

Het hoofd van de koi blijft hier buiten beschouwing, dit heeft een eigen autonoom ontwikkelpad. Wel kan gesteld worden dat als de schouderpartij is uit-ontwikkeld het hoofd ook het finale eindstadium heeft bereikt. Als een koi op maximale lengte "finished" voor wat betreft de ontwikkeling van sumi dan zal deze per definitie een enorme blikvanger in uw vijver zijn!

Ontwikkeling


Om de ontwikkeling van het sumi te kunnen tonen is een Shiro Utsuri als uitgangspunt genomen. De foto's bestrijken een periode van 6 jaar, goed sumi komt dus niet in een seizoen!

Sumi development tosai

Als tosai bezit deze Shiro Utsuri al kenmerken van goed sumi. De eerste posities waar sumi-ontwikkeling zou moeten plaatsvinden is op de laterale lijn, deze koi heeft met name aan de voorkant al duidelijke sumi-positionering. De donkere plaatsen aan de linkerzijkant zijn een indicatie dat het sumi sterk is en sterk zal worden (en bevindt zich rondom de laterale lijn)!

Sumi development nissai

Als nissai heeft deze koi sterke ontwikkeling laten zien als het gaat om body maar de sumi-ontwikkeling is niet doorgezet. Het is belangrijk om te realiseren dat dit van enorm belang is. In eerste vier jaren van de ontwikkeling van de koi staat groei voorop, we streven ernaar om het sumi vol ontwikkeld te hebben als de koi de maximale lengte heeft bereikt. Het kost geduld en inzicht om deze ontwikkeling te volgen, sumi dat de eerste jaren wat onder de huid blijft zitten is visueel misschien even niet zo aantrekkelijk maar van groot belang om de koi op het beste moment te laten pieken als deze volwassen is! De sumi die zichtbaar is op de koi is van prima kwaliteit, zet niet echt door maar staat in de startblokken. Achterop de koi is het nog rustig, de donkere spots aan de linkerkant van de koi zijn nog steeds prominent aanwezig!

Sumi development sansai

Als sansai begint het proces van ontwikkeling dan echt. Goed zichtbaar is dat het sumi omhoog aan het kruipen is (qua ontwikkeling) en dat de intensiteit en grootte aan het toenemen is, zeker in het achtergebied. Ook is al wat ontwikkeling zichtbaar op hoofd, de body van deze koi is overigens ook heel erg goed!

Sumi development yonsai

En als yonsai begint het dan echt! Prachtig om te zien hoe het sumi achterop de koi stabiliseert en verder omhoog kruipt, dat het hoofd een voorsprongetje neemt op iets moois en dat de schouderpartij inmiddels ook wat meer ontwikkeling begint te laten zien. De losse patronen "kleuren zich in", en het sumi trekt nu echt goed door. Ook het "motoguro", de gewenste zwart-gekleurde aanzet van de borstvinnen, komt in ontwikkeling!

Sumi development gosai

Als gosay is goed te zien dat de achterkant van de koi "gezet" is, en de focus volledig verschuift naar de voorkant van de koi. Op de schouderpartij wordt flink ontwikkeld, mooi om te zien is hoe het losse patroon aan de rechterflank wordt geïntegreerd in een spannend patroon! Het motoguro kruipt langzaam vanuit de oksel de vinnen in.

Sumi development finished!

De laatste foto geeft het eindresultaat weer, een zeer krachtige koi met zeer goed sumi en een ontwikkelpad "uit het boekje"! Prachtig is de evolutie te volgen, komend vanuit de flanken en gedurende de eerste jaren stabiel maar aanwezig zodat de focus van de koi geheel op de groei ligt! Naarmate de groei wat af begint te nemen komt de ontwikkeling dan echt goed op gang, met als eindstadium de laatste penseelstreken op de schouderpartij en prachtig motoguro!

Afsluitende opmerkingen


Het voorbeeld in dit artikel is natuurlijk niet voor iedere koi weggelegd, maar het is van belang om het theoretische ontwikkelpad van sumi goed te onderkennen, en te zoeken naar sporen die inzicht kunnen geven in de fase waarin de koi zich bevindt. Soms komt de ontwikkeling helemaal niet op gang, of verslechtert de koi door een afname van de huidconditie. Onderstaand de verschillende stadia nog even op een rijtje:



Sumi is een moeilijke kleur, waarvan de ontwikkeling nog immer vele geheimen kent. Maar laat u zich daardoor niet onthouden om eens een experiment met een Shiro Utsuri aan te gaan! Van een dergelijke koi kan veel geleerd worden op basis waarvan u uw selectie verder kunt verbeteren. En dat aspect van onze hobby sneeuwt weleens onder, want moeten wijzelf ook niet ontwikkelen om de ontwikkeling van een koi te kunnen doorgronden? Houdt u er ook rekening mee dat de ontwikkeling van de koi in dit artikel een schoolvoorbeeld is! Soms heeft een Shiro al motoguro bijvoorbeeld, of komt het nooit, en dat betekent niet dat de betreffende koi dan geen interessant ontwikkelpad kan volgen.

Met dank aan Omosako Koi Farm voor het beschikbaar stellen van de foto's!

Sumi: het geheim van sumi (zwart)

Een van de grootste geheimen binnen het koi-gebeuren is het ontwikkelen van kwalitatief goed sumi (zwart). Dit roept meteen vragen op, want wat is "kwalitatief goed sumi" en... wat is het geheim daarvan dan Winking.

In de literatuur is veel te vinden over omstandigheden waarbinnen sumi kan gedijen. Er zijn echter legio voorbeelden bekend dat de omstandigheden soortgelijk zijn, maar de sumi-ontwikkeling (zwaar) teleur stelt. Het is dan ook geen wetmatigheid dat sumi zichzelf altijd en overal op zijn/haar best zal gaan tonen. Toch is het voor een aantal variëteiten, zoals Sanke, Showa en Shiro Utsuri van uitermate belang dat het sumi van goede kwaliteit is.

Karakteristiek van sumi


Sumi is feitelijk de enige kleur die variabel aanwezig kan zijn op verschillende momenten in de tijd. Beni (rood) bijvoorbeeld is gedurende de ontwikkeling van een koi een uiterst stabiele factor, die aanwezig is vanaf het prille begin tot aan het einde van de koi. Patronen liggen hierbij vast, wel kan er beni verdwijnen en soms komt er ongedefinieerd beni naar boven als "secundair hi" maar over het algemeen kan gesteld worden dat beni (en andere kleuren) zo vast staat als een huis. Met sumi is dit geheel anders! Een Shiro Utsuri bijvoorbeeld kan in het geval van stress binnen enkele minuten intensiteit van het sumi verliezen! Ook zien wij op onze koi regelmatig ontwikkeling komen en gaan, en patronen zien groeien of krimpen op verschillende tijden. Of zelfs het sumi geheel zien wegtrekken.... sumi is een dynamische kleur!

Hoe en waar ontstaat sumi


Sumi ontwikkelt zich doordat er in de huid kleine pigmentcellen zitten die verantwoordelijk zijn voor de kleur zwart/bruin. Dit zijn de zogenaamde melanoforen. Kijkt men naar sumi, dan moet men constateren dat het ene sumi het andere niet is. Zo is er een blauwige verschijningsvorm zoals met ziet op Sanke, een bruinige zoals men vaak tegenkomt op Showa en (sinds Toshio Sakai met succes magoi-bloed heeft teruggekruisd in zijn Matsunosuke bloedlijn) ook pianolak-zwart. Voor al deze vormen zijn de melanoforen verantwoordelijk. Onderstaande afbeelding is een representatie van de huidstructuur met daarin de positionering van de melanoforen:

Huidlagen en melanoforen

Het is uiteindelijk het volume en dichtheid van de pigmentcellen die de kwaliteit bepalen. Als melanine, een soort van organisch pigment-stof dat geproduceerd wordt door de melanoforen (ze kleuren daardoor als het ware), strak bij elkaar zit dan ontstaat de zo kenmerkende zwarte spot, zit het wat verder uit elkaar dan ontstaat er een donkere grijze waas.

Melanoforen bevinden zich in de verschillende lagen van de huid. Is er een hoge concentratie in de opperhuid, dan uit zich dat snel en ziet er prachtig uit. Deze vorm van sumi wordt echter als niet stabiel beschouwd. Op erg jonge koi zie je ook vaak een vorm van sumi en dit verdwijnt heel snel naarmate de koi vorm begint te krijgen. Het is ook om deze reden dat er een "kurosen" bestaat, de selectie van jonge Showa die puur gebaseerd is op de hoeveelheid zwart. "Kuro" betekent dan ook " zwart jongbroed". Daarbij worden de meest zwarte showa als eerste geselecteerd en pas in een later stadium verder uitgeselecteerd naarmate de uiteindelijke kleurstelling zich presenteert. De kurosen is de eerste selectie van Showa (en Shiro Utsuri) waarbij specifiek gekeken wordt naar de aanwezigheid van melanoforen en de potentie om melanine te vormen. Eigenlijk zou je kunnen stellen dat dit zogenaamde "baby sumi" bestaat dankzij verdedingsmechanismen van het voortbestaan, in het water val je nu eenmaal minder op als je donkerder gekleurd bent.

Shimmies
Een aparte vorm van sumi-ontwikkeling is de vorming van "shimmies", die het best zijn te vergelijken met een soort van sproeten die kleiner zijn dan een enkele schub. Vaak zien wij deze ontstaan op Kohaku, het is mogelijk het veiligst om te stellen dat shimmies zeer lokale ontwikkeling van geconcentreerde melanine is, voortkomend uit het basis-DNA van de "oer-koi" zijnde de Magoi. Hoewel het zeker een vorm van sumi is gaat dit artikel natuurlijk om de vorm die we nastreven en kunnen deze gezien worden als een tekort in het erfelijk materiaal waarbij het "uitkweken" van melanoforen plaatselijk niet goed gelukt is. Een ander voorbeeld hiervan is de traditionele Hi Utsuri, een zwart-rode koi waarbij niet zelden het beni wordt vertroebeld door kleine shimmies. Dit geeft de koi een rommelig uiterlijk en is dominant waardoor een "schone" Hi Utsuri dan ook een zeldzaamheid is.

Hoe ontwikkelt sumi


Allereerst is het belangrijk te onderkennen dat sumi niet altijd overal op het gehele lijn in dezelfde intensiteit aanwezig is. Dit heeft met name te maken met de fase waarin de ontwikkeling van de koi zich bevindt. Over het algemeen wordt aangenomen dat sumi zich ontwikkelt van achteren naar voren. Je vindt kwalitatief goed sumi dus het eerst in de achterste regionen van de koi. Als het sumi ook in goede kwaliteit in die fase op andere plaatsen bevindt, dan is de vis begenadigd met een grote hoeveelheid melanine en spreken we in het algemeen van een goede sumi kwaliteit. Er wordt weleens gesteld dat sumi op de kieuwdeksel indicatief is voor de kwaliteit, en tot op heden is er geen reden dit in twijfel te trekken: pikzwart sumi op een kieuwdeksel geeft aan dat de koi in potentie de genen heeft om veel en goed sumi te ontwikkelen.

En opkomend sumi op een specifieke plaats dan?
Er wordt weleens gesteld dat sumi zichzelf vanuit de onderste huidlagen naar boven werkt. Visueel is dat precies wat wij waarnemen: een lichtgrijze spot onder de schubben wordt uiteindelijk een mooie zwarte plek op de koi. Deze stelling is echter niet geheel waar, de concentratie van melanoforen die gevuld zijn met melanine bepalen de intensiteit, maar deze melanoforen bewegen niet vrij door de verschillende huidlagen heen. Om een goede sumi-ontwikkeling te krijgen is de aanwezigheid van melanoforen in de diepste huidlagen, de middelste huidlaag EN de bovenste huidlaag een belangrijke randvoorwaarde.

Vaak zet dit de koi-hobbyist op het verkeerde been bij de selectie van koi. De kans dat een koi, die begenadigd is met een grote hoeveelheid melanoforen in de middelste huidlaag, ook voorzien is van een gezonde hoeveelheid melanoforen in de opperhuid is groot, maar geen garantie. Veel hobbyisten worden met name bij Showa of Shiro Utsuri tot wanhoop gedreven, het is immers de ontwikkeling van sumi die een goede showa maakt of breekt. Geen enkele variëteit is zo afhankelijk van kwalitatief goed sumi als deze. Om een voorspelling te kunnen doen over de ontwikkeling van sumi is het belangrijk om:

  • de voorouders te kennen (en bloedlijn), om inzicht te krijgen in het genetische materiaal. Wat er niet inzit kun je er ook niet uithalen!
  • de koi goed te onderzoeken qua sumi en kennis te nemen van de verschillende plaatsen waar dit opkomt, en de intensiteit goed op te nemen. Sommige koi zijn begenadigd met een prachtige intensiteit van sumi op bepaalde plaatsen, terwijl de ontwikkeling van sumi op andere plaatsen nog in de kinderschoenen staat. Qua ontwikkeling zijn dit zeer interessante koi!
  • Let op tekenen die een voorspelling kunnen doen over de ontwikkeling van melanine in de verschillende huidlagen. Neem hiervoor het eerste en de laatste sumi-patroon. Als deze beiden op dezelfde manier en intensiteit ontwikkeld zijn, dan is er een reële kans dat het tussenliggende sumi zich op dezelfde manier zal ontwikkelen. Als de ontwikkeling tussen het eerste en het laatste sumi zwaar verschillend is, dan heeft men een interessant project te pakken!

Is de ontwikkeling van sumi te stimuleren?


Gebruik van kleurvoeders?
Allereerst is het belangrijk te onderkennen dat geen enkel voer in staat is om de sumi-ontwikkeling in gang te zetten. Sumi ontwikkelt niet op basis van voeding zoals bijvoorbeeld hi (rood) beinvloedbaar is door kleurstoffen. Het gebruik van kleurvoeders heeft dan ook geen enkele toegevoegde waarde als het gaat om de ontwikkeling van sumi.

Hardheid van water?
Een van de algemene aannames is dat sumi-ontwikkeling gestimuleerd wordt door de hardheid van het water (GH). Dit zou betekenen dat koi waarvan de sumi-ontwikkeling niet goed op gang wil komen gestimuleerd zouden worden door de hogere mate van aanwezigheid van (onder andere) mineralen die meetbaar gemaakt worden middels de genoemde GH-waarde. Toch zijn er vele praktijkvoorbeelden waaruit de conclusie getrokken moet worden dat dit een overschat aspect is. Hiervoor is het bewijs eenvoudigweg terug te voeren naar Japan: de GH-waardes in Japan zijn praktisch te verwaarlozen, en toch zwemmen daar prachtige koi met subliem sumi, waar toch zeker de hardheid van het water niet van invloed is! In Europa is het water vele malen harder wat zou betekenen dat koi in Europese wateren zeer goed sumi zouden moeten ontwikkelen. Hard water lijkt op zijn minst van ondergeschikt belang, dus er spelen andere factoren een veel grotere rol.

Temperatuur van water?
Iets wat elke hobbyist waarneemt is het toenemen van de intensiteit van sumi gedurende de winter en de (mogelijke) verslechtering in de zomer. In het voorjaar zijn onze koi op zijn/haar mooist, de pigmenten zijn dan mooi geconcentreerd wat de intensiteit van de kleuren vergroot. Watertemperatuur is dus zeker van belang, maar het is een intensiverings-effect en geen direct ontwikkelings-effect als het zo gesteld mag worden.

UV licht?
Het is algemeen bekend dat UV-straling kleuren kunnen verbleken. Hang een mooie poster van uw favoriete politieke partij voor het raam en na een paar maanden is deze poster net zo vaal en kleurloos als de resultaten die men heeft gerealiseerd vanuit het eerder opgestelde verkiezingsprogramma! Op zich zien wij eenzelfde effect in onze vijvers, kleuren staan onder invloed van UV-licht. Chagoi worden mooi chocoladebruin, een Yamabuki wordt citroengeel, het beni wordt wat lichter en het sumi verliest haar kracht of vervaagt... Er is al vaker gebleken dat de sumi-ontwikkelingen zonder directe UV-bestraling heel goed verloopt, en dat koi die vervolgens in de vijver worden geplaatst in zeer korte termijn haar sumi verliezen of in ieder geval een groot gedeelte van de intensiteit daarvan. Nu kan UV-licht wel snel haar werk doen maar soms is dit een geval van enkele dagen, en dat kan niet alleen maar toegeschreven worden aan het UV-licht!

Maar wat dan wel?
Omgevingsfactoren kunnen dus zeker een rol spelen in relatie tot de verschijningsvorm van sumi, maar het is gerechtvaardigd de conclusie te trekken dat er minstens een biologisch element moet zijn dat verantwoordelijk is voor de ontwikkeling daarvan. Er zijn aanwijzingen dat bepaalde enzymen ervoor zorgen dat sumi geconcentreerd blijft en dus verder ontwikkelt, en de aan- of afwezigheid van een enzym uiteindelijk bepaalt wat het sumi gaat doen. Dit enzym gaat onder de naam "tyrosinase" door het leven (voor een beschrijving, zie Wikipedia) en wordt vooralsnog verantwoordelijk geacht voor de ontwikkeling van sumi middels "tyrosine". Tyrosinase zorgt voor de vorming van melanine vanuit tyrosine. Het ontbreken van dit enzym betekent direct dat er geen melanine aangemaakt kan worden, en er dus ook geen sumi-ontwikkeling kan plaatsvinden. Tyrosinase kan onder andere worden afgebroken door UV-licht (zonlicht!). Passen we dit toe op onze koi, dan zou een gedeelte van het geheim kunnen liggen in het feit dat in de zomer onder directe bestaling va UV-licht het enzym niet optimaal kan functioneren en onze koi aan kleur inboet.

Over het algemeen kan gesteld worden dat de ontwikkeling van sumi erg specifiek en afhankelijk is van afkomst en omstandigheden waaronder de koi worden gehouden. Maar één ding is zeker: als de genetische aanleg aanwezig is, dan zal het sumi zich ook in alle pracht kunnen openbaren! Hoe lang dit duurt is afhankelijk van afkomst en omstandigheden, waarbij uiteindelijk het geduld van de koi-houder bepaalt of de koi deze tijd wordt gegund.

Voorbeelden van sumi-ontwikkeling


Hieronder worden enkele voorbeelden gegeven van goede sumi-ontwikkeling. Daarbij moet de opmerking geplaatst worden dat deze koi volledig in ontwikkeling zijn, en dat het een kwalificatie is van de kwaliteit van het getoonde sumi op DIT moment. Dat maakt sumi ook zo ongrijpbaar, wat nu gezien kan worden als minder goed sumi kan zich natuurlijk doorontwikkelen, het is immers de vraag hoeveel melanoforen de huid bezit en in hoeverre er daadwerkelijk ook melanine wordt aangemaakt!

Voorbeeld van goed sumi (momentopname)
In onderstaande afbeeldingen worden verschillende verschijningsvormen van sumi van goede kwaliteit getoond:

Sumi in ontwikkeling: kasane sumi, en vanuit de dermis en epidermis

Deze uitsnede van een koi (sorry voor de hand) laat in één oogopslag drie verschillende verschijningsvormen van sumi-ontwikkeling zien:

  • In de bovenste cirkel is de aanwezigheid van sumi te zien in de dermis, de middelste huidlaag. Deze schijnt door de epidermis (de opperhuid) heen, en heeft zich in de kern van de cirkel al gezet. Deze vorm van sumi is uitermate stabiel, temeer daar ook de epidermis rijkelijk voorzien is van melanine
  • in de linker-cirkel is de ontwikkeling van "kasane sumi" te zien, waarbij het sumi door de hiban heen treedt. Uitermate krachtig sumi en een duidelijke indicatie voor hoge kwaliteit sumi. De intensiteit is perfect, net links boven de cirkel is de de verdere ontwikkeling te zien waar kleine sumi-spotjes aan het vormen zijn. Dit zijn melanoforen die melanine aan het opbouwen zijn, op deze wijze kan een patroon zich ook langzamerhand verder uitbreiden. Wanneer de ontwikkeling is gestabiliseerd zouden deze "spetters" zich moeten hebben geconcentreerd tot een krachtige sumi-spot, idealiter ook nog komend vanuit de kern van de schub en de rand van de schub vormend. Dit wordt dan "maruzome sumi" genoemd, kenmerkend voor de koi van Toshio Sakai (waar deze ook een voorbeeld van is).
  • In de cirkel onder zien we twee verschijningsvormen, de sumi-ontwikkelling is hier duidelijk herkenbaar en komend vanuit de kern van de schub. Bij de eerste pijp zien we een krachtige kern, maar geen sumi in de middelste huidlaag. Bij de tweede pijl is het sumi zowel in de dermis als in de epidermis aanwezig.

De ontwikkeling van sumi in de bovenste cirkel en de onderste cirkel is wezenlijk anders, waar in de bovenste cirkel het sumi als het ware boven komt drijven en de schubkleur "overwoekert" komt het sumi in de onderste cirkel specifiek vanuit de kern van de schub. De vorm zoals zichtbaar in de bovenste cirkel mag krachtiger en stabieler worden verondersteld. Mogelijk ligt het verschil in ontwikkeling in de afwezigheid van voldoende melanoforen in de middelste huidlaag.

Een tweede voorbeeld:

sumi ontwikkeling in opbouw

Op bovenstaande foto ziet men twee ontwikkelstadia. Getuige de sumi-ontwikkeling rondom de rugvin (intensiteit!) ten opzichte van de eerste sumi-plaat kan reeds nu geconcludeerd worden dat deze koi goede potentie heeft voor sumi-ontwikkeling. Temeer daar het sumi diep gelegen is in de huid maar nog niet volledig is ontwikkeld. Voor een koi in ontwikkeling is dit een schoolvoorbeeld wat men zoekt als men geïnteresseerd is geraakt in ontwikkeling van koi: zoals de body al toont betreft het nog een jonge koi die nog volop moet groeien en waarbij het sumi-potentieel zich al op deze wijze verraadt! Een enorm spannend samenspel tussen groei, body-ontwikkeling en sumi-ontwikkeling staat op het punt om los te barsten, voor de koi-hobbyist een enorm dankbaar project met een zeer goede kans op een prachtige volwassen koi!


Voorbeeld van minder goed sumi (momentopname)
In onderstaande afbeeldingen worden verschillende verschijningsvormen van sumi van mindere kwaliteit getoond:

Voorbeeld van sumi van mindere tot slechte kwaliteit

In de eerste twee gevallen betreffen het koi waarvan het sumi na een groeiseizoen volledig is teruggetrokken. Wat overblijft is zeer beperkte, uiteengedreven melanine wat vlekkerig overkomt. In de eerste foto is, zichtbaar aan de blauwe gloed aan de onderkant, zeker wel sumi aanwezig in de dermis, maar de ontwikkeling hiervan is toch een relatief grote uitdaging. Op de derde foto is sumi te zien dat zich zet aan de uiterste rand van de schub, dit wordt als uitermate onstabiel gezien. Waarom het sumi alleen ontwikkelt aan de buitenste rand van de schub is niet duidelijk, het kleine pijltje op de foto toont dat er wel degelijk goed sumi ontwikkeld kan worden, maar op dit moment van de ontwikkeling is het aangegeven gebied nog niet goed genoeg.

Uitzonderingen bevestigen de regel...

De ontwikkeling van sumi is geen wet van meden en perzen, er zijn dan ook veel uitzonderingen die de regel bevestigen. Wat het bestuderen van koi ons kan bieden is een handleiding voor het herkennen van kwalitatief goed sumi, zonder dat er een garantie-bewijs wordt meegeleverd op succes. Het is juist dit aspect dat de ontwikkeling van koi ons enorm kan verbazen, maar ook enorm kan teleurstellen!

De titel van dit artikel bevestigt het algehele gevoel van koi-hobbyisten omtrent de ontwikkeling van sumi: balancerend tussen hoop en werkelijkheid doen wij allen ervaring op met sumi-ontwikkeling, en dit is een leerzaam traject. Maar vooralsnog moet geconcludeerd worden dat het geheim van sumi nog steeds een geheim is en blijft... de ontwikkeling van sumi is vergelijkbaar met een ritje in de achtbaan in het donker, je weet niet wat er gaat komen en wanneer, maar achteraf was het erg genieten geblazen. En dat is nou juist waar koi-ontwikkeling over gaat, laat sumi haar geheimen wat mij betreft nog maar even niet prijsgeven!

Koi-Ontwikkeling.info gebruikt cookies en scripts van Google om uw gebruik van onze websites geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen en advertenties kunnen tonen. Ook worden cookies en scripts van Facebook, Twitter, en Google gebruikt om social media integratie op onze websites mogelijk te maken.

Indien u hiermee niet kan instemmen dient u uw browser direct af te sluiten en de website niet te gebruiken. Meer informatie kunt u lezen in de Cookie- en privacy-verklaring.