veelvoorkomende ziekten

Koi Herpes Virus

Third Cyprinid Herpesvirus (CyHV-3), beter bekend als "koi herpesvirus" (KHV) is een virus dat specifiek karpers en koi (Cyprinus carpio) infecteert. Infectie gaat vaak gepaard met ziekte en hoge sterfte. Het virus is voor het eerst beschreven in 1998 in koi uit Israël en de Verenigde Staten. Door enkele Israëlische onderzoeksgroepen wordt het virus ook wel beschreven onder de naam "Carp nephritis and gill necrosis virus (CNGV)". Door de wereldwijde handel in koi heeft het virus zich razendsnel kunnen verspreiden. In Nederland is het eerste geval aangetoond in 2001, maar waarschijnlijk was het virus daarvoor al aanwezig.

Ondanks enige discussie zijn er sterke genetische en morfologische aanwijzingen dat KHV tot de familie van de herpesvirussen behoort. Op dit moment wordt de familie van herpesvirussen van vissen en amfibieën als allo-herpesvirussen geclassificeerd. De wetenschappelijke naam voor het virus (pathogeen) is "herpes" en de aard is viraal (DNA-virus).

Varianten:
Er zijn tenminste drie verschillende varianten bekend van koi herpesvirus. Variant J, U en I werden respectievelijk geïsoleerd uit een dode koi van een kwekerij in Japan, uit zieke koi bij een producent in het oosten van de Verenigde Staten in 2003 en uit een volwassen koi in 1998 tijdens massale sterfte bij een producent in Israel.

KHV varianten

Diagnose:
Voor het stellen van een juiste diagnose op KHV moeten er tests worden uitgevoerd. Hiervoor kan het best door een erkend veterinair een bloed of weefsel monster worden genomen. De veterinair stuurt deze monsters of een testvis dan op de juiste wijze geconserveerd naar een laboratorium. De gebruikelijke tests voor het vaststellen van KHV zijn:

  • PCR: Polymerase-kettingreactie.
  • ELISA: Enzyme-Linked Immuno-Sorbent Assay.
  • EM: Elektronenmicroscopie.
  • DNA MULTISCAN: (innovatie in de visdiagnostiek]
  • LAMP: Loop mediated isothermal amplification
  • KF-1: viruskweek op koi-Fin cellijn.

In Nederland worden deze tests meestal uitgevoerd door het Centraal Veterinair Instituut (C.V.I) in Lelystad. Leveranciers van koi in de grensstreek laten ook regelmatig hun zendingen testen in Duitse laboratoria. Voor laboratoria, veterinairen en bezitters in beide landen geldt een meldingsplicht bij een positieve testuitslag op KHV gebaseerd op EU-wetgeving en het OIE-lidmaatschap.

Vals-negatieve diagnose
Een eigenschap van het herpes virus is dat het in staat is om zich zeer goed schuil te houden waardoor een juiste diagnose soms niet mogelijk is. Het is bekend dat er zonder acute uitbraak toch besmette vissen in een bestand kunnen zitten, maar door de eigenschap van het virus om zich te verschuilen is het aantal virus deeltjes dan zo laag dat testen ze niet of niet goed detecteren. Dit noemt men een vals- negatieve diagnose.

Vals-positieve diagnose
Aan de andere kant kan er ook een vals-positieve diagnose ontstaan. CyHV-1 (karperpokken) bijvoorbeeld is ook een herpesvirus dat veel overeenkomsten heeft met het KHV-virus. De aanwezigheid van CyHV-1 kan een positieve uitslag opleveren voor KHV terwijl de vissen daar helemaal niet mee besmet zijn. Dit noemt men een vals-positievediagnose.

Overdracht:
De overdracht is bijna altijd horizontaal, dat wil zeggen van vis naar vis. Besmetting vindt plaats via de huid. Ook via water, handen, netten etcetera kan een besmetting worden overgebracht. KHV is soort-specifiek en kan tot zover bekend enkel karpers (Cyprinus carpio) besmetten. Goudwinde, steur, en andere vissen kunnen dus vooralsnog niet besmet worden. Bij andere karperachtigen zoals graskarper, zeelt, zilverkarper en goudvis is bij onderzoeken het dragerschap aangetoond. Zij kunnen het virus bij zich dragen zonder zelf symptomen te hebben of ziek te worden. Ze kunnen echter wel de besmetting overdragen.

KHV begint zich te vermenigvuldigen bij een watertemperatuur vanaf 15°C. Wanneer de watertemperatuur boven de 28°C komt, stopt het vermeerderingsproces. Zodra de watertemperatuur tussen de 18 en 28°C ligt, zal het reeds latent aanwezige KHV voor een mogelijke uitbraak zorgen waarbij 21 tot 24°C de optimale temperatuur is. Dit is tevens het grote gevaar van met KHV besmette vijvers. Wanneer de temperatuur zich onder de ideale temperatuur bevindt, zoals in het najaar, de winter en het voorjaar, is er op het eerste gezicht niets aan de hand, hoewel de dan nog gezonde vissen toch al drager zijn van het virus. De ziekte komt dan later tot uiting zodra de voor het virus ideale watertemperatuur is bereikt.

Factoren:
Stress bij koi is zeker één van die factoren die KHV in de hand werken en het ziekteproces nog versnellen. Bij stress draait het natuurlijke afweermechanisme niet zoals het hoort en de aanmaak van de zo noodzakelijke antilichamen is niet optimaal of wordt zelfs stopgezet. KHV zou het net als hiv (aids) gemunt hebben op het afweermechanisme. Gebleken is dat KHV ook de nieren aantast. De (kop)nier speelt een belangrijke rol in het afweermechanisme van de karper. KHV kent een korte incubatietijd en grijpt enorm snel om zich heen wanneer de omstandigheden voor het virus ideaal zijn. Het verloop van besmetten, het vertonen van de symptomen en de dood van verschillende koi kan snel verlopen, ook zonder de bekende symptomen. KHV tast karpers aan van alle leeftijden.

Bron: Wikipedia

De onderstaande internet-bronnen geven erg veel informatie over KHV (niet uitputtend):


Lymphocystis

Dit virus infecteert alleen de vis indien er beschadigingen van de mond, vinnen of de huid zijn. Andere vissen kunnen zich met dit virus besmetten door contact met de vrije virussen of indien zij aan de vissen gaan sabbelen die wratachtige bultjes hebben. Het virus lijkt heel erg op karperpokken, maar is veel besmettelijker. Echter eenmaal verdwenen komt het niet meer terug.

Symptomen Wratachtige bultjes op de vinnen, de bek op de huid. Soms maar één plek en soms vele plekken. Behandeling is niet nodig en de aandoening gaat vanzelf weg.

Lymphocystis

Bron: Cursus Anatomie en Sectie Koi2000

Hikui

Dit virus ziet men hoofdzakelijk bij vissen met rood pigment, hoofdzakelijk Kohaku, Sanke en Showa, maar ook wel op andere variëteiten. Meestal betreft het de vissen met een hoge kwaliteit rood pigment. Men ziet de verschijnselen alleen aan vissen groter dan ongeveer 35-50 cm, die niet binnenshuis gehouden worden (meerjarige koi).

De oorzaak wordt veelal toegewezen aan het filtersysteem maar een stuitend bewijs is hiervoor niet aanwezig. Filters waarbij er geen ophoping is van het mechanische vuil komt deze aandoening veelal niet voor. Ook niet alle koi worden besmet, het zijn er altijd maar een paar die verschijnselen krijgen.

Symptomen
In het rode gebied ontstaan oranje-gele plekken en lijkt er een verdikking van de huid te ontstaan. Dit kan gezwelachtige vormen aannemen.

Hikui is vooralsnog niet geneesbaar, wel worden er bemoedigende resultaten bereikt door koi te verplaatsen naar water met lagere pH-waardes en lage TDS-waarden (voornamelijk RO-gestuurde vijvers)

Hikui op een ShowaHikui op een Showa

Bron: Cursus Anatomie en Sectie Koi2000

Karperpokken

Dit virus is het meest voorkomende virus in de koi-wereld. Het wordt ook wel temperatuurstress genoemd omdat dit virus pas een huidreactie kan geven bij verandering van temperatuur. Het is ook één van de oudst voorkomende ziekteverschijnselen bij karpers (al meer dan 400 jaar). Dit beeld wordt veroorzaakt door een DNA-virus van de Herpesgroep. In Nederland is het tot dusver nog niet gelukt het virus te isoleren. De symptomen komen tevoorschijn indien de watertemperatuur laag is. Meestal verdwijnen deze symptomen weer als de temperatuur stijgt en over een langere periode hoog is. Opvallend is echter dat de symptomen opduiken indien de vis in een situatie terechtkomt die ver van ideaal is of indien er veel stress is. Dit is één van de factoren die wijzen op een Herpes-variant.

Symptomen
Meestal beginnen de symptomen aan de vinnen: Roze tot witgrijze bultjes die variëren qua grote van enkele millimeters tot enkele centimeters. De bultjes kunnen zich uitbreiden over het hele lichaam. Ze verdwijnen weer als de temperatuur gedurende lange tijd laag is en indien de milieufactoren optimaal zijn. Bij consumptiekarpers is opgevallen dat er gedurende de aanwezigheid van deze bulten, de beenderen zacht zijn (osteomlacie). De vissen gaan hieraan niet dood.

Karperpokken op een Hariwake

Bron: Cursus Anatomie en Sectie Koi2000

Koi-Ontwikkeling.info gebruikt cookies en scripts van Google om uw gebruik van onze websites geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen en advertenties kunnen tonen. Ook worden cookies en scripts van Facebook, Twitter, en Google gebruikt om social media integratie op onze websites mogelijk te maken.

Indien u hiermee niet kan instemmen dient u uw browser direct af te sluiten en de website niet te gebruiken. Meer informatie kunt u lezen in de Cookie- en privacy-verklaring.