veelvoorkomende ziekten

Bronnen voor hulp

Iedere koi-hobbyist overkomt het een keer of meerdere malen: de koi worden ziek en gedragen zich anders, en u weet niet wat er aan de hand is en wat dit kan veroorzaken. In die gevallen is het verstandig om zo snel mogelijk externe hulp te zoeken in de vorm van een dierenarts of senior hobbyist die u kan assisteren in de diagnose van uw probleem, en van daaruit uw probleem op te lossen. Dit artikel geeft u enkele handvaten om deze hulp in te roepen.

Diagnose


Wat er ook gebeurt, voordat u iets kunt ondernemen dient u eerst een diagnose te stellen WAT u dan moet bevechten. In heel veel gevallen betreft het een aanval van parasieten. Deze komen in elke vijver voor maar door omstandigheden kan hun aantal explosief groeien. Voor de diagnose is het van belang om een aantal stelregels te volgen:

  • controleer uw waterwaardes (Zie ook de schap Waterkwaliteit) zodat u in ieder geval vastgesteld heeft dat er geen verhoging meetbaar is van ammonia(k) of nitriet, dat uw pH-waarde niet onverwacht is gestegen of gedaald en uw KH-waarde op orde is. Een uitgebreide meting dus, naast uw reguliere metingen die u uitvoert op basis van het artikel "Praktisch watermanagement"
  • Laat een deskundige een afstrijkje maken van uw koi om de slijmlaag te onderzoeken op de aanwezigheid van parasieten

Indien bovenstaand geen uitsluitsel geeft over de oorzaak kunt u overwegen om additioneel onderzoek te laten doen door een gediplomeerd dierenarts, gespecialiseerd in het behandelen van koi (zie onder). Verschillende verenigingen bieden cursussen aan om met name het maken van een afstrijkje van de slijmhuid en het hanteren van een microscoop te vergemakkelijken. Wij raden u aan een dergelijke basiscursus te volgen en u dus aan te sluiten bij een vereniging!

Behandeling


Na het vaststellen van een diagnose kan uw probleem mogelijk met medicatie worden verholpen. Bij voorkeur in een quarantaine-voorziening vanwege het destructieve karakter van onze beschikbare behandelingsmiddelen. Indien het echt niet anders kan mag pas overwogen worden uw totale vijver te behandelen. Veel medicatie is destructief voor vijverleven en waterkwaliteit, dus behandel alleen op een passende manier als het echt nodig is.

Bij vergevorderde problemen, zoals huidproblemen waarbij wonden ontstaan of schubben openstaan, kunt u het beste hulp halen. Ga nooit experimenten met een levend wezen, het is niet voor niets dat er specialisten zijn! Een dierenarts kan u hulp bieden voor bacteriologisch onderzoek, wateronderzoek of zelfs radiologie om de interne structuur van uw zieke koi zichtbaar te maken.

Bronnen voor hulp (niet uitputtend):


Hobbyisten organisaties

  • KoiVijverAdviesdienst (KVA). De KVA heeft tot het doel het welzijn van uw koi te verbeteren, en is een initiatief van de NVN (Nishikigoi Vereniging Nederland). U dient hiervoor wel lid te zijn van de vereniging, of een lidmaatmaatschap aan te gaan voor inschakelen. Senior hobbyisten helpen u met de identificatie van de grondoorzaak e geven u advies over de wijze van behandelen van uw systeem
  • Koi-fora. Er zijn verschillende koi-fora waar u veel informatie kunt vinden omtrent problemen en oplossingen van gezondheid. Let op, de adviezen zijn vaak goed bedoeld maar u ben ALTIJD zelf verantwoordelijk voor een goede diagnose. Heeft u weinig tot geen ervaring met gezondheidsproblemen schakelt u dan een externe partij partij in . Een goede diagnose kan alleen gemaakt worden ter plekke en niet via internet!
  • Boeken en documentatie. Dierenarts Maarten Lammers heeft een boek geschreven, genaamd "de Koidokter", dat zeer de moeite waard is en mag in uw bibliotheek niet ontbreken.

Dierenartsen (gediplomeerd)
In de Benelux is een handvol dierenartsen die gespecialiseerd zijn in diagnose en behandeling. ZIj hebben tevens toegang tot laboratoria voor verschillende complexe problemen. Kijkt u op de betreffende websites voor de contactgegevens en procedure:


Hoe verdoof ik een koi

In sommige gevallen is het noodzakelijk om een koi te verdoven voor een verdere behandeling zoals het geval kan zijn bij openstaande schubben of zweren. Bij de gemiddelde koizaak kunt u verdovingsvloeistof kopen die uw koi verdooft zodat u een behandeling kunt uitvoeren, of een diepgaande inspectie kunt doen zonder de koi teveel in een spanningsvolle situatie te brengen. Hoewel het een vervelend gezicht is om een koi onder verdoving slap aan de oppervlakte te zien drijven met een vertraagde ademhaling is het essentieel om te begrijpen dat een koi enorm kan reageren op onverwachte prikkels en een behandeling ZONDER een "narcose" veel spanning kan opleveren! Niet alleen voor de koihouder, maar zeer zeker ook voor de vis zelf.

verdovingsvloeistof


Verdoven


Verdoven doet u natuurlijk met behulp van een separate behandelbak die u vult met vijverwater en de koi daar, middels een transportsok, in plaatst. Nu is het zo dat u ernaar moet streven de koi dusdanig te verdoven dat het net voldoende is. Immers, een diepgaande narcose betekent ook dat de koi moeite zal hebben om weer bij zijn of haar positieven te komen en dat is een spannende gebeurtenis. Als u dan in de situatie bent dat u een met vijverwater gevulde behandelbak heeft met daarin een koi, dan moet deze ook nog even verantwoord verdoofd worden… een spannend moment voor menig koihouder! Een koi is normaliter afdoende verdoofd als deze niet meer in staat is zichzelf recht te houden: de koi valt om naar de zij, en de ademhaling is vertraagd en vaak gepaard gaande met het veelvuldig openen en sluiten van de bek. Het vereist enige oefening om het juiste moment te herkennen, en het helpt om tijdens het verdoven de koi even proberen om te duwen om met de vinger aan de pols te toetsen of de verdoving afdoende is. Dat u tijdens het verdovingsproces permanent aanwezig moet zijn is een overbodige opmerking!

Dosering


U dient de dosering op de verpakking strikt te volgen! Menig koihouder is koi verloren door een overdosis of door een te diepe narcose waar de koi niet meer uit kon komen. U moet u realiseren dat dit altijd een risico is, en het ook niet uit te sluiten is dat een koi niet uit de behandeling komt. Nu krijgt u misschien een vervelend gevoel en denkt u dat dit alleen voor de "professionals" goed uit te voeren is, maar het tegendeel is waar. Een koi onder verdoving brengen is niet moeilijk, u moet alleen een goede procedure hebben om de risico's zoveel mogelijk uit te sluiten! En juist daar is dit artikel voor bedoeld.

De aanpak


In veel gevallen wordt de gehele behandelbak voorzien van water en wordt de verdovingsvloeistof afgemeten aan de hoeveelheid water in de behandelbak. Deze methode heeft als grote nadeel dat de koi permanent zwemt en behandeld wordt in geprepareerde verdovingsvloeistof wat met name bij langere behandelingen een risico kan vormen, omdat de narcose zich dan kan verdiepen. Een tweede nadeel is dat de koi na de behandeling uit de narcose gebracht moet worden en daarvoor heeft u net uw behandelbak voor in gebruik! In veel gevallen staat u daarna gebukt over de rand van de vijver, wat ongemakkelijk een koi heen en weer te wiegen om vers vijverwater door de kieuwen te laten stromen. Dit kan vele malen eenvoudiger!

De transportzak

Een van de dilemma's is altijd om de juiste hoeveelheid water in de behandelbak te krijgen zodat u precies weet hoeveel u moet doseren. U kunt dit natuurlijk eenmalig doen en daarna IN de meetbak een streepje trekken met daarbij vermeld de hoeveelheid aanwezig water, maar met deze methode heeft u nog steeds de uitdaging om vers water bij de hand te hebben om de koi weer bij bewustzijn te brengen. Een betere methode is de volgende:

  • u vult uw behandelbak met vers vijverwater
  • u pakt een doorzichtige transportzak. Deze moet doorzichtig zijn, want hier stopt u straks uw koi in en u moet kunnen zien wat er gebeurt
  • u legt de transportzak in uw behandelbak (opening boven water)
  • vul de transportzak met een paar liter water (Afmeten! bijvoorbeeld een halve10 liter-emmer)
  • voeg de verdovingsvloeistof toe in de op de verpakking aangegeven dosering
  • stop nu de koi in de behandelbak
  • dirigeer de koi naar de opening van de transportzak en stop deze erin (met het hoofd als eerste)
  • trek de zak recht en til deze aan de openingskant een klein beetje omhoog zodat de koi naar de punt van de zak zwemt. Het hoofd van de koi bevindt zich nu in de dosering verdovingsvloeistof, en doordat deze volledig in de zak zit kan de koi zich bij onverwachte bewegingen niet bezeren (met name gescheurde vinnen zijn berucht bij andere methoden)
  • duw af en toe tegen de koi om te zien hoe ver deze is in het verdovingsproces (zie onder "verdoven")
  • wanneer de koi zich niet of nauwelijks meer kan oprichten komt u op het moment dat u kunt gaan starten met de behandeling.
  • Haal de koi vervolgens uit de zak zodat deze in de behandelbak behandeld kan worden.

Hergebruik en her-verdoven

U kunt natuurlijk ook de zak met vis en al lozen in de bak, dit is geen enkel probleem omdat de dosering verdovingsvloeistof dan dermate verdund wordt dat deze geen verdere narcose kan veroorzaken. U kunt echter ook overwegen de koi uit de zak te dirigeren door uw hand achter het hoofd te brengen en de koi naar achteren te duwen naar de opening toe. U kunt de koi hierbij niet beschadigen, deze kan immers nergens achter blijven hangen! Ik prefereer deze methode, omdat de transportzak met verdovingsvloeistof dan in de bak kan blijven, en je deze nogmaals kunt gebruiken als de koi wat sneller bij zijn of haar positieven komt dan gewenst. U kunt de koi dan weer terug doen en wat dieper in slaap brengen net zo vaak als u dat nodig acht! Of u kunt het gebruiken voor een andere koi als u helaas wat meer koi moet behandelen.

Voordelen van verdoven in een separate transportzak in uw behandelbak

Deze aanpak heeft ten opzichte van een traditionele manier waarbij de gehele behandelbak wordt voorzien van verdovingsvloeistof de volgende, zeer evidente, voordelen:

  • je kunt de koi behandelen in schoon water en eventueel weer even wat "bijverdoven" door deze nog even in de zak te doen als je de koi daar eerder uit hebt getild
  • je gebruikt maar een fractie van de verdovingsvloeistof
  • het is veel makkelijker af te meten (een halve emmer is 5 liter en de verdoving is controleerbaar door de koi eerder uit de transportzak te halen)
  • de koi heeft maar een beperkte ruimte in de zak dus je kleren blijven droog…
  • de bewegingen van de koi zijn veel beter controleerbaar, er is geen risico dat deze eruit kan komen
  • je kunt meerdere koi achter elkaar behandelen als het nodig is omdat je steeds met schoon water kunt werken!
  • je kunt direct de behandelbak gebruiken om de koi bij zijn of haar positieven te brengen door deze zachtjes heen en weer te wiegen in de behandelbak (het water is immers grotendeels schoon van verdovingsvloeistof)
  • en.... de verdoving is veel beter controleerbaar zodat de koi sneller bij zijn of haar positieven is.

In onderstaand filmpje ziet u Mike Snaden van Yumekoi deze methode toepassen. U ziet dat hij hier zeer ervaren mee is, door eerst wat verdovingsvloeistof in de zak te gieten en daarna de koi als het ware te scheppen. Daardoor is er een hoeveelheid water meegekomen zodat er een verantwoorde dosering aanwezig is. Indien u zich bij deze methode niet vertrouwd voelt past u gewoon bovenstaande aanpak toe!



Laten we eerlijk zijn: het onder verdoving brengen van een koi is voor de eigenaar vaak nog een meer stressvolle bedoeling dan voor de koi zelf. U heeft met bovenstaande methode alle touwtjes ZELF in handen, kunt ingrijpen wanneer u dat wilt, u werkt met schoon vijverwater waarin u de koi uit de narcose kunt halen, en u heeft de mogelijkheid om de koi tussendoor nog even te verdoven indien u dat wenst. Is dat niet minder stressvol voor zowel de koi als voor uzelf? Want dat de koi rustig moet zijn bij een behandeling is duidelijk, maar een onrustig werkende genezer maakt stinkende wonden!

En even voor de duideiijkheid: het behandelen van koi met een bijbehorende verdoving is niet iets om mee te experimenteren. U wordt sterk aangeraden om via koi-verenigingen een cursus "wondbehandeling" te volgen zodat u gericht en vertrouwd uw koi kunt behandelen! Dit artikel is gemaakt om u zoveel mogelijk controle te kunnen geven over het verdovingsproces, voor het correct uitvoeren daarvan ben u zelf verantwoordelijk. Koi-ontwikkeling.info accepteert dan ook geen enkele verantwoordelijkheid of aansprakelijkheid.


HELP, mijn koi is ziek: bronnen voor hulp

Iedere koi-hobbyist overkomt het een keer of meerdere malen: de koi worden ziek en gedragen zich anders, en u weet niet wat er aan de hand is en wat dit kan veroorzaken. In die gevallen is het verstandig om zo snel mogelijk externe hulp te zoeken in de vorm van een dierenarts of senior hobbyist die u kan assisteren in de diagnose van uw probleem, en van daaruit uw probleem op te lossen. Dit artikel geeft u enkele handvaten om deze hulp eventueel in te roepen.

Diagnose


Wat er ook gebeurt, voordat u iets kunt ondernemen dient u eerst een diagnose te stellen WAT u dan moet bevechten. In heel veel gevallen betreft het een aanval van parasieten. Deze komen in elke vijver voor maar door omstandigheden kan hun aantal explosief groeien. Voor de diagnose is het van belang om een aantal stelregels te volgen:

  • controleer uw waterwaardes (Zie ook de schap Waterkwaliteit) zodat u in ieder geval vastgesteld heeft dat er geen verhoging meetbaar is van ammonia(k) of nitriet, dat uw pH-waarde niet onverwacht is gestegen of gedaald en uw KH-waarde op orde is. Een uitgebreide meting dus, naast uw reguliere metingen die u uitvoert op basis van het artikel "Praktisch watermanagement"
  • Laat een deskundige een afstrijkje maken van uw koi om de slijmlaag te onderzoeken op de aanwezigheid van parasieten

Indien bovenstaand geen uitsluitsel geeft over de oorzaak kunt u overwegen om additioneel onderzoek te laten doen door een gediplomeerd dierenarts, gespecialiseerd in het behandelen van koi (zie onder). Verschillende verenigingen bieden cursussen aan om met name het maken van een afstrijkje van de slijmhuid en het hanteren van een microscoop te vergemakkelijken. Wij raden u aan een dergelijke basiscursus te volgen en u dus aan te sluiten bij een vereniging!

Behandeling


Na het vaststellen van een diagnose kan uw probleem mogelijk met medicatie worden verholpen. Bij voorkeur in een quarantaine-voorziening vanwege het destructieve karakter van onze beschikbare behandelingsmiddelen. Indien het echt niet anders kan mag pas overwogen worden uw totale vijver te behandelen. Veel medicatie is destructief voor vijverleven en waterkwaliteit, dus behandel alleen op een passende manier als het echt nodig is.

Bij vergevorderde problemen, zoals huidproblemen waarbij wonden ontstaan of schubben openstaan, kunt u het beste hulp halen. Ga nooit experimenten met een levend wezen, het is niet voor niets dat er specialisten zijn! Een dierenarts kan u hulp bieden voor bacteriologisch onderzoek, wateronderzoek of zelfs radiologie om de interne structuur van uw zieke koi zichtbaar te maken.

Bronnen voor hulp (niet uitputtend):


Hobbyisten organisaties

  • KoiVijverAdviesdienst (KVA). De KVA heeft tot het doel het welzijn van uw koi te verbeteren, en is een initiatief van de NVN (Nishikigoi Vereniging Nederland). U dient hiervoor wel lid te zijn van de vereniging, of een lidmaatmaatschap aan te gaan voor inschakelen. Senior hobbyisten helpen u met de identificatie van de grondoorzaak en geven u advies over de wijze van behandelen van uw systeem
  • Koi-fora. Er zijn verschillende koi-fora waar u veel informatie kunt vinden omtrent problemen en oplossingen van gezondheid. Let op, de adviezen zijn vaak goed bedoeld maar u ben ALTIJD zelf verantwoordelijk voor een goede diagnose. Heeft u weinig tot geen ervaring met gezondheidsproblemen schakelt u dan een externe partij partij in . Een goede diagnose kan alleen gemaakt worden ter plekke en niet via internet! Op de home-pagina vindt u rechts bij "Partners" enkele fora terug.
  • Boeken en documentatie. Dierenarts Maarten Lammers heeft een boek geschreven, genaamd "de Koidokter", dat zeer de moeite waard is en mag in uw bibliotheek niet ontbreken.

Dierenartsen (gediplomeerd)
In de Benelux is een handvol dierenartsen die gespecialiseerd zijn in diagnose en behandeling. ZIj hebben tevens toegang tot laboratoria voor verschillende complexe problemen. Kijkt u op de betreffende websites voor de contactgegevens en procedure:

Koi-Ontwikkeling.info gebruikt cookies en scripts van Google om uw gebruik van onze websites geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen en advertenties kunnen tonen. Ook worden cookies en scripts van Facebook, Twitter, en Google gebruikt om social media integratie op onze websites mogelijk te maken.

Indien u hiermee niet kan instemmen dient u uw browser direct af te sluiten en de website niet te gebruiken. Meer informatie kunt u lezen in de Cookie- en privacy-verklaring.