Een bibliotheek vol met kennis en wetenswaardigheden

Vervetting van de organen door slechte voeding

Vijver bewust: herkennen van goede voeding

Herkennen van goed koivoer


Frisse fruitige kleuren, en strakke verpakkingen met ook nog monsterlijk mooie koi erop! Wanneer men bij een willekeurige dealer eens langs de schappen loopt om een goed voer te kopen voor de koi dan verbaast menig hobbyist zich over het enorme aanbod dat de laatste jaren flink is gegroeid. Ontelbare bomen waardoor je het bos niet meer ziet, en zie dan als consument maar eens te balanceren tussen “kwaliteit” en “budget”. Een schier onmogelijke taak wanneer je niet weet waar je op moet letten bij je selectie. Een collegiale vraag op internet levert je ook geen duidelijkheid, reagerende hobbyisten vallen over elkaar heen met goed bedoelde tips maar helaas wel zonder objectieve informatie. Dit artikel gaat een poging doen om u, als hobbyist, te voorzien van informatie die u helpt verstandige keuzes te maken. En dat is nodig, want realiseer uzelf dat uw dierbare koi volledig afhankelijk zijn van wat U ze voert! Mag het dan het beste zijn wat u voor uw middelen kunt kopen?

Om inzicht te krijgen in het belang van goede voeding en van daaruit verstandige keuzes te maken is wel wat basiskennis nodig. Dit artikel zal ook niet iedereen aanspreken. Sommige hobbyisten hebben niet de intentie te leren van hun fouten of willen het uitoefenen van hun hobby niet verbeteren. Voelt u zich daarbij aangesproken dan wil ik u toch aansporen vol te houden en kennis te nemen van wat er in dit artikel wordt besproken. Het gaat hier immers om het welzijn en gezondheid van uw dieren, en dat alleen is toch al genoeg reden om er even serieus voor te gaan zitten.

De spijsvertering van karpers


Wanneer u uw koi voert dan legt het een natuurlijke weg af, een weg waarbij de opname van voedingsstoffen wordt gerealiseerd en het niet-bruikbare wordt verwerkt voor de bekende weg van achteren. Omdat een koi geen maag heeft hebben de darmen van de koi de belangrijke taak om de voedingsstoffen eruit te filteren zodat de koi niets tekort komt.

Om voedingsstoffen op te kunnen nemen speelt een kleine chemische fabriek in de darmen van de koi een grote rol. Nu is er heel veel te vertellen over hoe dit proces precies werkt, met ingewikkelde processen waar onder andere enzymen, mineralen en vitamines een cruciale rol spelen. Deze drie-eenheid gezamenlijk zorgt ervoor dat voedingsstoffen zodanig klein kunnen worden opgedeeld dat ze getransporteerd kunnen worden in het lichaam van de koi, en dat gevaarlijke stoffen die vrijkomen in dit proces (de zogenaamde radicalen), vernuftig geneutraliseerd worden via anti-oxidanten. Als er dan nog een variabele zijnde “temperatuur” bijgehaald wordt dan ontstaat er een geweldige “cocktail” voor enorm interessante materie, maar dat zou het doel van dit artikel voorbijschieten. Het belangrijkste hier om te onthouden is dat er nogal veel gebeurt met wat je je koi voorschotelt voordat het resultaat ervan in de ontwikkeling terug te zien is.

In principe heeft een koi die hele chemische fabriek om een drietal basiselementen van elk koivoer aan te pakken: eiwitten, vetten en koolhydraten. Deze worden ook wel “macrovoedingsstoffen” genoemd. Deze voedingsstoffen zijn de brandstof voor de koi en zonder deze energie kan de koi niet functioneren.

Om in de winkel te kunnen begrijpen wat de fabrikant nu eigenlijk op de verpakking heeft gedrukt is enige basiskennis over deze bestanddelen een noodzakelijk kwaad. Gaat u er even voor zitten…

Eiwitten


Eiwitten, ook wel “proteïnen” genoemd, zijn ingewikkelde organische moleculen die bestaan uit een keten van aan elkaar gekoppelde stikstofhoudende verbindingen (aminozuren). Eiwitten zijn essentieel voor organismen en zitten onder andere in peulvruchten, vleeswaren, gevogelte, eieren, vis, zuivelproducten en noten. Eiwitten spelen een primaire rol in het metabolisme en enzymatische reacties. Ook spelen eiwitten een rol in het transport van vitamines, mineralen en bijvoorbeeld zuurstof. Daarnaast zijn eiwitten onmisbare bouwstenen voor verschillende weefsels en organen.

Kijkt men naar de herkomst van eiwitten, dan kan onderscheid gemaakt worden in plantaardige en dierlijke eiwitten. Uit onderzoek naar het eetgedrag van natuurlijke karpers is geconcludeerd dat het natuurlijke voedselaanbod (plankton, ongewervelde dieren) rijk is aan eiwitten en een goede basis aan aminozuren bevat. De voedingswaarde van eiwitten is niet van allen gelijk en wordt bepaald door de mate waarin de karper in staat is deze te verteren (af te breken). Er kan gesteld worden dat hoe meer de samenstelling van een eiwit overeenkomt met de samenstelling van het lichaamseigen eiwit van uw koi des te beter het kan worden benut. Een goed koivoer bevat dan ook eiwitten die het meeste lijken op deze natuurlijke eiwitten. Dit is ook de reden waarom in de betere koivoeders gebruik gemaakt wordt van aquatische eiwitten zoals vismeel en/of garnalenmeel en NIET van goedkope eiwitten van warmbloedige dieren als runderen.

De eiwitten die u aanbiedt aan uw koi hebben nogal een invloed op de algehele ontwikkeling en gezondheid op de langere termijn. Een te hoog aanbod van eiwitten kan leiden tot de opslag van energie door dit op te slaan als vet in de organen (nog maar niet te spreken over de effecten op uw waterkwaliteit). Bij langdurig gebruik van eiwitrijk voedsel kan dit tot schade leiden aan organen. Het is een van de redenen waarom er seizoensvoer bestaat. Een koi kan (vanwege de koudbloedigheid en dus afhankelijkheid van de watertemperatuur) niet zoals wij dat kunnen voeding permanent en consequent opnemen.

Vetten


Vetten ("lipiden") zijn de meest geconcentreerde energiebronnen in een uitgebalanceerde voeding. Vetten doen echter meer dan dat en vormen, net zoals eiwitten, een substantieel bestanddeel van weefsels en structuren. Tevens spelen vetten een belangrijke rol in het metabolisme en in de hormoonhuishouding. In koivoer komen vetten voornamelijk voor in de vorm van triglyceriden, vetzuren, fosfolipiden en cholesterol. In principe zijn er drie functies voor vetten met betrekking tot koi:

  • het verbranden van vetten waarbij energie vrijkomt. Het verteren van een (onverzadigd) vet kost niet veel energie terwijl de energiewaarde hoog is. Vetten zijn dan ook de eerste en voornaamste energiebron van koi
  • groei van de koi, fosfolipiden en cholesterol als vetten in koivoer zijn belangrijke bestanddelen van celmembranen
  • opslag van energie in vetweefsel voor toekomstige aanwending.

Vetten hebben een "eiwitbesparend effect", wat betekent dat groeiresultaten worden verbeterd met een toereikend vetgehalte. Eiwitten zijn niet primair bedoeld voor de levering van energie. Indien er te weinig vetten in een voeder zijn opgenomen worden eiwitten gebruikt als energieleverancier maar de hoeveelheid energie per eenheid is vele malen lager dan bij de omzetting van vet waardoor kostbare eiwitten verkeerd worden ingezet.

Koolhydraten


Koolhydraten zijn een verzamelnaam voor zetmeel en suikers. Samen met vetten en eiwitten verzorgen zij de energie voor onze koi. Ze worden ook wel “sachariden” of “suikers genoemd”. De naam "koolhydraat" is afkomstig van de waarneming dat deze stoffen bij verhitten water (hudoor betekent "water") verliezen en er koolstof overblijft.

Koolhydraten treft men in koivoer voornamelijk aan in de vorm van zetmeel. Zetmeel is een lange keten van glucose (enkelvoudige suikers). Zetmeel is een plantaardige bron van koolhydraten. De zetmeelindustrie raffineert zetmeel uit voornamelijk mais, tapioca, tarwe en aardappelen. Nadien wordt dit bewerkt. Zetmeel kan door omnivoren als de karper vrij effectief verwerkt worden omdat zij verteringsenzymen produceren om zetmeel af te breken ("amylase"). Het verhitten van de grondstof gedurende het extruderen van de korrels tijdens de productie van koivoer vergroot bovendien de effectieve opname van zetmeel.

Omdat tijdens en vlak na het eten glucose wordt verbrand en energie oplevert, hebben ook koolhydraten een eiwitbesparend effect. Er worden altijd meer koolhydraten opgenomen dan het lichaam direct kan gebruiken, de karper houdt als het ware een reservevoorraad aan die aangesproken wordt als de vrije glucose in het bloed na een tijd is opgebruikt. Dit "tussenstation" is een buffer voor het overdadig aanbieden van koolhydraten, waarbij deze uiteindelijk opgeslagen kunnen worden als vet. Naast eiwitten zijn koolhydraten dan ook een belangrijke oorzaak voor vetafzetting op vitale organen van de vis. En deze vervetting kan ernstige vormen aannemen, met terminale vervetting van organen tot gevolg. Als u dit leest op de nuchtere maag kijkt u dan even schuin weg bij de volgende foto’s:

Vervetting van de organen van een koi (karper) door slechte voeding - detail 1

Vervetting van de organen van een koi (karper) door slechte voeding - detail 2

Het is om deze reden dat bij het bestuderen van het etiket goed gelet moet worden op de hoeveelheid koolhydraten en vetten. Vervetting is een serieus probleem dat de gezondheid van uw koi op de langere termijn direct in gevaar brengt! En u kunt het aan de buitenkant niet constateren!

En wat nu?


Nu u weet dat eiwitten, vetten en koolhydraten belangrijke ingrediënten zijn is het van belang te begrijpen dat de bewoners van uw vijver feitelijk aan een permanent dieet blootgesteld moeten worden. Immers, een koi eet alles wat je hem of haar voorschotelt en maakt geen onderscheid tussen gezonde en ongezonde voeding.Dat zal jij als koihouder moeten doen. Deze schone taak kan met wat basisrichtlijnen al aardig ingevuld worden.

Basisrichtlijnen voor gezonde voeding


Om te bepalen of een voer voldoet aan uw kwaliteitscriteria kan een aantal richtlijnen gehanteerd worden. Met betrekking tot gezonde voeding kom je met gezond verstand al een heel eind:

  • Karpers zwemmen al honderden tot duizenden jaren in goede gezondheid rond in water. Zij voeden zich met wat de natuur hen aanbiedt. Denk hierbij aan kreeftjes, slakjes en krabbetjes, maar ook larven en schelpdiertjes. Een karper heeft dus in principe ook geen enkele basisbehoefte aan bestanddelen die NIET onder water te vinden zijn, zoals soja en granen. Koolhydraten zijn er in allerlei soorten, en zijn ook nodig om een pellet te kunnen maken (bindmiddel), maar wees kritisch!
  • Stel uzelf de vraag waarom populaire additieven als bijvoorbeeld knoflook nut zouden hebben bij koivoer. Zitten deze toevoeging in een verantwoord dieet voor uw gemoedsrust? Is weleens wetenschappelijk aangetoond dat ze onmisbaar zijn?
  • Gevarieerd voeren is geen noodzaak, een karper heeft geen behoefte aan een “schijf van vijf” maar aan een uitgebalanceerd dieet dat erop gericht is de juiste voedingsstoffen te verwerken tegen zo laag mogelijke waterbelasting qua afval. Sommige hobbyisten mikken al hun etensrestjes in de vijver onder het mom van “gevarieerd eten”, zonder zich te realiseren dat ze hiermee de precaire balansen in hun vijver verstoren terwijl de koi er feitelijk niets mee opschiet. Een goede korrel bevat alle voedingsstoffen die nodig zijn, additieve voeding moet gezien worden als een snack! (TIP: als u dan toch wilt bijvoeren, overweeg dan eens om dit te doen met gedroogde garnalen of insecten, dat zijn verantwoorde lekkernijen)
  • Voer met geur- en smaakstoffen, kleurstoffen, conserveringsmiddelen en andersoortige kunstmatige toevoegingen? Een uitgebalanceerd dieet heeft dat niet nodig, en is smakelijk en verantwoord van nature. Een uitzondering op de regel zijn hier vitamines en mineralen

Komt u er op basis van bovenstaande richtlijnen niet helemaal uit, dan is dat geen probleem want er komen er nog meer... denk er echter wel aan dat er in onze vijvers nog nooit koi zijn gestorven door de honger, maar wel door inadequate voeding of de effecten daarvan!

Betrouwbaarheid van producten



Net zoals er voor gezonde voeding enkele basisrichtlijnen te formuleren zijn, geldt dit ook voor de beoordeling van verschillende merken.

Lees het etiket
Vergeet de prachtige voorkant met alle mooie kleuren en foto’s, de echte informatie staat op de achterkant. Wanneer men een gemiddelde zak koivoer omdraait word je getrakteerd op een onaantrekkelijk geheel van talen, termen en kleine lettertjes. Ga op zoek naar de sectie waarin aangegeven wordt wat de bestanddelen van het voer zijn. Let nu op het volgende:

  • Tel de verschillenden percentages eens bij elkaar op. Betrouwbare fabrikanten zijn trots op hun voer en hebben geen moeite om tot (bijna) 100% op te tellen en zo inzicht te geven in de samenstelling. Wantrouw producten waarbij de som niet compleet is en ver verwijderd zijn van de 100%, u kunt er haast vergif op innemen dat de koolhydraten niet vermeld zijn en u te maken heeft met lage kwaliteit met alle gezondheidsproblemen op termijn van dien. Het is helaas zo geregeld dat een fabrikant niet alle ingrediënten in diervoeders wettelijk niet hoeft te vermelden terwijl ze juist een zeer goede indicatie zijn voor de kwaliteit van het voer
  • Ziet u “soja” erbij staan? Dat zou u alert moeten maken want soja is een zeer matig product dat praktisch geen voedingswaarde toevoegt. Het is lekker goedkoop en niet zelden een vervanger voor vismeel (aquatisch eiwit). Het moge duidelijk zijn dat deze beslissing niet wordt genomen ten voordele van de gezondheid van uw koi maar voor de winstmarge van de fabrikant
  • Kijk of de fabrikant de NEB-waarde vermeldt. NEB staat voor “Netto Eiwit Benutting” en is een indicator voor de mate waarin de gebruikte eiwitten geschikt zijn om opgenomen en verwerkt te worden en wordt uitgedrukt in een percentage. Naarmate eiwitten meer lichaamseigen zijn worden ze makkelijker opgenomen. Pluspunten worden hier verdiend door fabrikanten die gebruik maken van “Predigested eiwitten”, wat de hoogst mogelijke eiwitbenutting garandeert
  • Geen etiket met daarop de specificaties, productiedatum en/of houdbaarheidsdatum op het product? Loopt u rustig door, er is nier niets te zien…

Fabrikanten die trots zijn op hun voer hebben geen moeite om de consument inzicht te geven. Heb je te maken met incomplete ingrediëntenlijsten of indicaties voor minderwaardige grondstoffen, evalueer dan de mogelijkheid voor een alternatief.

Onderstaande afbeelding is een leuke “vingeroefening” die u eens kunt doen bij de voorraad van uw favoriete koidealer. Het is een snelle analyse van een viertal verschillende merken en fabrikanten:

Analyse van het etiket van koivoer loont


Een snelle analyse van de bestanddelen geeft al snel bloot in hoeverre we hier te maken hebben met een serieuze fabrikant die inzicht geeft in wat je gaat voeren en hoe de samenstelling van het product is. Dit zegt nog niet zoveel over de kwaliteit van de gebruikte grondstoffen, maar dat men bestanddelen niet vermeldt (anders was men wel dicht bij de 100% gekomen) zit hem meestal in de koolhydraten, het ingrediënt dat verantwoordelijk is voor grote gezondheidsproblemen op de langere termijn. Neemt u van mij aan dat de bovenste drie etiketten van populaire en veel verkochte vijvervoeders zijn. De onderste is een schoolvoorbeeld van een product dat eigenlijk niet thuishoort in welke vijver dan ook. Het betreft hier de welbekende gekleurde vijversticks. Het loont dus om de achterkant van de verpakking te bestuderen, bovenstaand is alleen nog maar het tabelletje van bestanddelen. Bij kwaliteitsvoer vindt u op de achterkant ook veel meer details terug over de grondstoffen zelf zodat u weet wat u voert!

Het etiket is een indicator van te verwachten kwaliteit, en zeker als het gaat om de bestanddelen, maar soms kunt u toch voor verrassingen komen te staan. In dat geval is het zinvol u te verdiepen in de producent en de productieketen waarin het product tot stand is gekomen.

Bestudeer de fabrikant/verpakker als die vermeld staat op de zak

Er zijn niet zoveel partijen die daadwerkelijk de middelen hebben om een volledig eigen receptuur te ontwikkelen voor deze hobby. Dat komt omdat de investeringen hoog zijn, de kennis ontbreekt, maar ook omdat er een enorm marktaanbod is van “halffabricaten” waar men eenvoudig een “eigen” product van kan maken. Die haakjes rondom het woord “eigen” zijn bewust geplaatst. Grote fabrikanten bieden verschillende opties voor een eigen voederlijn door goedkope basiskorrels te voorzien van een laagje wat je dan als leverancier zelf kunt bepalen. U vraagt u misschien af hoe groot die fabrikanten dan zijn? Vergeet dan niet dat de meeste visvoeders niet gemaakt zijn voor onze koi maar puur voor de kwekerijen voor consumptievis. Houd er dan ook rekening mee dat dergelijke basisproducten maar één doel hebben: vissen zo snel mogelijk zo groot en zwaar te krijgen, want de vis wordt per kilo afgerekend. De oplettende lezer begrijpt hier meteen waar de schoen wringt, de visie achter het voer is geen “verantwoorde ontwikkeling” maar “massaproductie”! Dat hiervoor niet de beste grondstoffen worden gebruikt is een open deur… en de gevolgen voor de gezondheid van uw dierbare koi zijn enorm (zoals vervetting van organen). En deze schade kunt u niet waarnemen aan de buitenkant!

In de basis zijn veel van deze voeders dus hetzelfde, je ziet een stijgende trend in “white labeling” waarbij standaard fabrieksvoer in allerlei vrolijke verpakkingen als het volgende ei van Columbus verkocht wordt. U zou de proef eens op de som kunnen nemen door wat van uw eigen korrels in wat water te leggen om te zien of er een olie-achtige substantie afkomt. Vaak zijn korrels die afstammen van een standaard fabrieksvoer heel glad en mooi rond. Dit komt omdat het specifieke “smaakje” wat de verkoper wil geven middels een soort wax/olie wordt toegevoegd. Je vindt dan ook zelden “stof” in dergelijke verpakkingen, omdat de korrels zeer glad zijn en praktisch weerstand-loos schuren tijdens het transport (!). Dit in tegenstelling tot recepturen die vanuit de basis geheel zijn ontwikkeld voor onze hobby en geheel uit een eigen receptuur zijn vormgegeven. Een andere optie is om de korrel te klieven, je kunt dan met eigen ogen aanschouwen hoe de korrel is opgebouwd rondom een vaste kern.

Kan ik niet gewoon zien in de vijver of ik mijn koi een verantwoord dieet voorschotel?

Ja, dat kan! Er is een aantal indicatoren die je helpen bij te sturen als dat nodig is.

Overmatig schuim op het water
Vijvers waarbij voeders gebruikt worden die slecht verteerbaar zijn voor koi worden vaak geteisterd door schuim. Dit komt in veel gevallen doordat eiwitten slecht verteerd worden (bijvoorbeeld omdat ze niet lichaamseigen zijn maar van runderen afkomen) en via de ontlasting in het water terecht komen. Als je matig voer gebruikt is schuim op het water onvermijdelijk! Maar let op: schuim op het water betekent niet per definitie dat je een matig voer gebruikt, het is helaas zo dat er meerdere oorzaken aan ten grondslag kunnen liggen (zoals gewoon te veel voeren, of zomervoer gebruiken in koudere periodes want seizoensvoer is er niet voor niets, of allerlei “snacks” als brood en dergelijken als structureel onderdeel van de voeding). Met de kennis in dit artikel in de achterzak weet u echter zelf wel of jouw oorzaak gelegen is in het gebruikte voer.

Eetgedrag
Als hobbyist vinden we het geweldig als onze koi tijdens het voeren over elkaar heen buitelen. Maar eigenlijk is het een schokkend tafereel dat meestal komt omdat de koihouder geen idee heeft of de koi voldoende voedingsstoffen binnenkrijgt waardoor voedselnijd ontstaat. Het gaat een beetje de context van dit artikel te buiten, maar realiseer uzelf dat een koi geen maag heeft en 24 uur per dag kleine beetjes moet eten om goed te ontwikkelen. Voerautomaten zijn er niet voor niets! Heb je dat onder controle en zijn ze nog hyperactief tijdens de voederbeurt? Kijk eens kritisch naar je voer!

Ontlasting
Net zoals bij ons is de ontlasting van de koi een hele goede indicator. Vaak lees of hoor je dat hobbyisten pochen dat ze goed bezig zijn “omdat er bijna geen ontlasting is”. Ga uzelf eens na, wat zou het betekenen als u niet regelmatig een mooie bruine obelisk fabriceert? Bent u dan goed bezig? Een koi hoort mooie compacte drollen te maken, alsof het een sliert tandpasta uit de tube is. Deze moet stevig zijn en zinken en niet bij het minste uit elkaar vallen (of leeglopen waarna er alleen een vlies overblijft). In veel gevallen is echter sprake van een onsamenhangende ontlasting, die via een “stofwolk” wordt uitgescheiden in dermate kleine deeltjes dat ze moeilijk te filteren zijn. U kunt al raden wat dit betekent voor de waterkwaliteit, en wat het toevoegt aan het fenomeen “schuim”.

Voor mensen met vijvers met een hoge flow: draai eens een tweetal dagen met wat minder flow, of vang de ontlasting op vanuit uw mechanische filter. Het geeft u een goede indicatie over wat er met de spijsvertering gebeurt in uw vijver.

Resumé


Natuurlijk gunt u uw koi het beste, en de verschillen in prijs per kilo van koivoer is schrikbarend groot. Ik neem aan dat het niet nodig is om uit te leggen dat voer met de goedkoopste bestanddelen nou niet direct meteen ook het beste zijn voor uw koi. Eiwitten uit warmbloedige dieren (als runderen) kosten een fractie van lichaamseigen eiwitten, maar de voedingswaarde is laag en de belasting voor uw water hoog. Zie het als een schaal van 1 tot 10, met daarop een groot middengebied waar fabrikanten en detailhandel over elkaar heen tuimelen om u te verleiden uw euro’s te besteden aan hun product. Ik hoop dat u met de informatie hierboven de strijd om de gunst van de consument wat beter kunt doorzien en u zich realiseert dat uw doel om uw koi gezond te houden niet het primaire doel is van de voederindustrie.

Dat zeg je nou wel, maar ik mag toch vertrouwen hebben in een product?
Helemaal waar, eenieder heeft het recht en de plicht om de grenzen van deze hobby op te zoeken om het houden van koi verantwoord uit te kunnen voeren. De reden waarom dit artikel tot stand is gekomen is omdat we met verkeerde voeding een sluipmoordenaar van jewelste in huis halen. De gevolgen van slechte voeding komen er niet in een seizoen uit, maar zijn een optelsom van jaren waarbij gezondheidsproblemen onomkeerbaar zorgen voor de dood van je koi. En de aangebrachte schade is aan de buitenkant niet te zien. In deze hobby is eigenlijk ook geen ruimte voor hobbyisten die keuzes maken “omdat ze er vertrouwen in hebben”, bij deze hobby moet je het ZEKER weten daar u als hobbyist de volledige verantwoordelijkheid voor uw koi draagt! Maak verstandige keuzes, het gaat om de gezondheid van uw koi... “Vijver bewust” noemen we dat!


Dit artikel is een artikel uit de reeks “Vijver bewust” en is voor de vereniging Koi2000 en de website https://www.koi-ontwikkeling.info geschreven. Koi-Ontwikkeling.info is een project van Eric Wessels, een bevlogen hobbyist die zich ten doel heeft gesteld om objectieve informatie over de ontwikkeling van Nishikigoi via een openbaar medium als internet ter beschikking te stellen aan de hobbyist die zichzelf wil ontwikkelen in deze mooie hobby.
Terug
Wij stellen het op prijs als onze lezers de artikelen kunnen waarderen. U kunt hieronder reageren als u daar behoefte aan heeft, alvast bedankt voor uw reactie:
0 / 1000
35 + 37 = ?

Respecteer onderstaande licentie wanneer u content kopieert van deze site:

Creative Commons sharing information
Creative Commons Attribution
Creative Commons non-Commercial

Heeft u gezien dat koi-ontwikkeling.info helemaal vrij is van banners en andere reclame? En zou u graag willen dat dit in de toekomst ook zo blijft?
Overweeg dan een kleine bijdrage en klik op de button hieronder, alvast bedankt hiervoor!

Koi-Ontwikkeling.info gebruikt cookies en scripts van Google om uw gebruik van onze websites geanonimiseerd te analyseren, zodat we functionaliteit en effectiviteit kunnen aanpassen en advertenties kunnen tonen. Ook worden cookies en scripts van Facebook, Twitter, en Google gebruikt om social media integratie op onze websites mogelijk te maken.

Indien u hiermee niet kan instemmen dient u uw browser direct af te sluiten en de website niet te gebruiken. Meer informatie kunt u lezen in de Cookie- en privacy-verklaring.